بكلّى ترك نمىگفتى ؟ پس حال كه اين را از نفس خويش شناختى ، بر حال خود گريه كن ، زيرا يا قلب تو مريض است ، يا در عقايد دينىات ضعيف هستى ، پس به درگاه خداوند - جلّ جلاله - توبه نما ، و از او درخواست كن كه از تو درگذشته ، و سعادتمندى دينى و دنيوىات را كامل گرداند ، كه آن دو تنها در مراقبه و پاييدن مقام جليل الهى حاصل مىشود . و اگر مانند شخص درمانده خواب بر تو غلبه كرده و خواب ماندى ، اگر علّت آن گناه نباشد كه خداوند آگاه به نهانيها به واسطهء آن تو را از خلوت و مناجاتى كه هر دوستى با محبوبش دارد رانده باشد ، معذور خواهى بود . زيرا در حديث آمده كه خداوند - جلّ جلاله - به واسطهء عقوبت گناهان ، بنده را از خدمت و بندگى خويش به خواب مىزند . و در اين باره روايتى را كه از مولايمان امام صادق عليه السّلام نقل شده مدّ نظر قرار بده كه مردى به حضرتش عرض كرد : سفارشى به من بفرما . حضرت فرمود : « تو را به تقواى خداوند سفارش مىنمايم ، و اينكه هر گاه به رختخواب مىروى ، تمام اعمال خير يا شرّى را كه در روز انجام داده‌اى و نيز هر خوراكى پاكيزه و پليدى را كه در شكم خويش داخل كرده‌اى به ياد آور . » همچنين وقتى خواستى بخوابى - چه خواب بر تو غلبه كرده باشد ، و يا در حالت اختيار بوده و تمايل به خوابيدن داشته باشى - بدان كه خواب عبارت است از مرگ بيدارى ، و وفات اعضا و جوارح از زندگانى و استقامت در انجام امور مربوط به خود . خداوند - جلّ جلاله - در اين باره مىفرمايد : وَ هُوَ الَّذِي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْلِ ، وَ يَعْلَمُ ما جَرَحْتُمْ بِالنَّهارِ ، ثُمَّ يَبْعَثُكُمْ فِيهِ . « 1 » - و اوست خداوندى كه شب هنگام جان شما را كاملا مىگيرد ، و به تمام گناهانى كه در روز انجام مىدهيد ، آگاه است ، سپس شما را در روز برمىانگيزاند . بر اين پايه ، خداوند - جلّ جلاله - خواب را وفات ، و بيدارى را برانگيختن و زندگانى قرار داده . و آگاه هستى كه شخص خوابيده مانند شخص كور و كر و لال و

--> ( 1 ) انعام ( 6 ) : 60 .